เมื่อหลายปีมาแล้ว มีอยู่วันหนึ่ง ผมขับรถเล่นเรื่อยเปื่อยออกนอกชานเมืองกรุงเทพฯ ไปทางหลวงเส้น ๓๔๖ (ปทุมธานี – ลาดหลุมแก้ว) โดยไม่ได้มีจุดหมายปลายทางอะไรเป็นพิเศษ พอเลยเที่ยงวันไปใกล้ถึงบ่ายโมง ก็เริ่มหิว คิดหาของกินอะไรก็ไม่รู้จักร้านรวงแถบนั้นเอาเลย

       ว่าจะหาอะไรกินง่ายๆ ริมทางอยู่แล้วเชียว ก็พอดีข้ามคลองเล็กๆ สายหนึ่งซึ่งตัดขวางถนนไปลิบๆ แลเห็นริมคลองตรงช่วงเชิงสะพานเหมือนจะเป็นตลาดไม้เล็กๆ เก่าๆ อยู่ แลน่าสนใจไม่น้อย ผมเลยจอดรถชวน "เธอคนนั้น" ลงไปเดินเล่นดู

       ปรากฏว่า เป็นการค้นพบครั้งสำคัญครั้งหนึ่งของเราสองคนทีเดียว

        คลองเล็กๆ นั้นชื่อคลองระแหงครับ มันไหลผ่านตัวตลาดตำบลระแหง ในเขตอำเภอลาดหลุมแก้ว จังหวัดปทุมธานี

       คุณเอนก นาวิกมูล เจ้าสำนักบ้านพิพิธภัณฑ์เคยเขียนหนังสืออธิบายไว้ว่า เหตุที่ตำบลระแหง ซึ่งพื้นที่ส่วนใหญ่เป็นไร่นาของราษฎรเกิดเจริญมีตลาดคึกคักในสมัยก่อน ก็เนื่องจากเป็นตำแหน่งที่ปลายทางสุดของทางรถไฟสายกรุงเทพฯ – บางบัวทอง – ลาดหลุมแก้ว อันเป็นทางรถไฟเอกชน สร้างโดยเจ้าพระยาวรพงษ์พิพัฒน์ (ม.ร.ว.เย็น อิศรเสนา) ทางรถไฟนี้ตั้งต้นตั้งแต่วัดลิงขบ บ้านเตาปูน ผ่านเมืองนนทบุรีแถบวัดเฉลิมพระเกียรติ ตัดทุ่งบางบัวทองไปถึงระแหง แล้วก็หมดลงเพียงแค่นั้น ทั้งๆ เดิมทีมีโครงการจะสร้างยาวไปถึงตำบลเจ้าเจ็ด อำเภอเสนา จังหวัดพระนครศรีอยุธยาโน่นทีเดียว

       เริ่มสร้างทางรถไฟเมื่อ พ.ศ.๒๔๕๒ อีกหกปีต่อมา คือ พ.ศ.๒๔๕๘ ก็ให้บริการเดินรถได้ ว่ากันว่ามีคนแห่มาใช้บริการมาก แต่น่าเสียดายที่ปัจจุบันนี้ไม่มีใครทราบแม้แต่ว่าเลิกเดินรถไปตั้งแต่เมื่อใด สถานีอยู่ ณ ที่ใด และเหตุใดจึงได้เลิกราไป

       ตลาดริมคลองระแหงในปัจจุบันนี้ก็เหมือนตลาดเก่าแก่อีกหลายสิบหลายร้อยแห่งในชนบทไทยเวลานี้นั่นแหละครับ ที่เป็นตลาดห้องแถวไม้สองชั้นเรียงรายไปตามริมคลองอันเป็นเส้นทางคมนาคมหลักในสมัยไม่ต่ำกว่าครึ่งศตวรรษก่อน โชว์ผิวเนื้อไม้สีน้ำตาลเก่าคร่ำคร่าที่ผ่านกาลเวลามาเนิ่นนานโดยมิได้ฉาบทาสีสันใดทับลงไป

       วันนั้นเราจอดรถในวัดบัวแก้วเกสร ริมถนนฝั่งตรงข้ามกับตัวตลาดครับ แล้วค่อยๆ เดินเลาะข้างตึกแถวริมทางหลวง ลอดใต้สะพานอ้อมไปเข้าตัวตลาด ซึ่งตอนต้นๆ ก็เป็นแผงผักแผงเนื้ออย่างกับตลาดสดทั่วไป

       ร้านขายเสื้อผ้า เป็นแบบเดียวกับที่ผมจำได้ว่าเคยเข้าไปซื้อเมื่อตอนเด็กๆ กว่าสามสิบปีที่แล้ว ที่ตลาดอำเภอเมืองราชบุรี

       ตรงมุมสุดของห้องแถวมีศาลเจ้าเล็กๆ อยู่หลังหนึ่ง จุดนั้นมีสะพานทอดให้คนทั้งสองฝั่งคลองเดินข้ามไปมา

       มันเป็นร้านอาหารแบบโบราณ แบบเดียวกับที่เคยกินตอนเด็กๆ เปี๊ยบเลย

       ร้านนี้ชื่อ "แปโภชนา" มีอยู่ร้านเดียวเท่านั้นแหละครับ ขายกับข้าวตามสั่ง เป็นอาหารไทยปนไปกับอาหารจีน ประเภทผัดผัก ผัดเผ็ด ต้มยำ แกงจืด และยำสารพัดอย่าง รสชาติกลางๆ ไม่เผ็ดโหดอย่างฝีมือคนไทยทำ เรียกว่าเหมาะสำหรับคนกินอาหารที่ดูสะอาดสะอ้าน รสจัด แต่ไม่เผ็ด

       ร้านแปโภชนาจึงเป็นเสน่ห์ของตลาดระแหงอย่างแท้จริง แต่ว่าใครจะอยากกินต้องรีบมาสักนิด เพราะว่าพอตกบ่ายคล้อยเข้าหน่อย สักสามสี่โมงเย็นเขาก็ตั้งท่าจะปิดเสียแล้วล่ะครับ

       สำหรับคนกรุงเทพฯ และปริมณฑลรอบๆ ทางด้านทิศเหนือ แถบปทุมธานี ตลาดระแหงจึงเป็นสถานที่ที่อาจแวะกินมื้อกลางวันอร่อยๆ ก่อนจะเดินทางต่อ หรือเป็นที่เดินเล่นช่วงวันหยุดสุดสัปดาห์ของครอบครัวเล็กๆ ได้อย่างดี